Zanieczyszczenia powietrza a choroby układu oddechowego

W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił dwukrotny wzrost częstości występowania chorób atopowych (takich jak alergiczny nieżyt nosa, czy astma), mimo że stężenia alergenów w powietrzu pozostały w tym czasie na podobnym poziomie.

Cykliści vs smog

Czytaj następny

Udostępnij

Układ oddechowy człowieka działa jak filtr.

Wychwytuje cząstki zanieczyszczeń powietrza i usiłuje zamknąć im dostęp  do wnętrza organizmu. Brudne powietrze prowadzi do stanu przewlekłego zapalenia.

Zanieczyszczenia powietrza mają istotny wpływ na funkcjonowanie układu oddechowego – z takim stwierdzeniem zgodzi się każdy, nawet laik. Jednak tylko lekarz zdaje sobie w pełni sprawę z tego, że pyły zawieszone,  benzo(a)piren czy tlenki azotu i siarki, wnikając do układu oddechowego, wywołują reakcję obronną organizmu w postaci przewlekłego zapalenia. To przewlekłe zapalenie stoi u podstawy takich objawów jak katar, kichanie, kaszel czy duszność. I to nie wszystko. Duże cząsteczki zanieczyszczeń zalegając w układzie oddechowym, wywołują przewlekły nieżyt nosa, zapalenie krtani, a następnie prowadzą do zapalenia oskrzeli. Natomiast te małe cząsteczki zanieczyszczeń (takie jak pył PM1 - 2,5μm) są jeszcze bardziej niebezpieczne, ponieważ mogą dostawać się do pęcherzyków płucnych, a stamtąd już bezpośrednio do krwiobiegu.

Problem nie jest błahy

Biorąc pod uwagę powyższe procesy oraz statystyki dotyczące stężeń zanieczyszczeń, nie powinno nas dziwić, że prawie 500 tysięcy osób umiera przedwcześnie w Europie z powodu oddychania zanieczyszczonym powietrzem. W Polsce jest to ponad 50 tysięcy osób (według najnowszego raportu Europejskiej Agencji Środowiska). Oznacza to, że przyczyną zgonu co dziesiątej osoby umierającej w Polsce jest oddychanie zanieczyszczonym powietrzem. Dopiero takie ujęcie, pokazuje jak duża jest skala zanieczyszczeń w Polsce. Liczba zgonów z powodu ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza w Polsce jest ok. 10 razy wyższa niż liczba zgonów w wyniku wypadków drogowych, którym poświęca się tyle uwagi w codziennych mediach. Badania naukowe  i dane epidemiologiczne wskazują, że przebywanie w środowisku o zwiększonym poziomie zanieczyszczeń powietrza może istotnie wpływać na rozwój i dynamikę chorób układu oddechowego – o tym media jednak zapominają.

Coraz częściej występują choroby atopowe …

W ostatnim dziesięcioleciu nastąpił dwukrotny wzrost częstości występowania chorób atopowych (takich jak alergiczny nieżyt nosa, czy astma), mimo że stężenia alergenów w powietrzu pozostały w tym czasie na podobnym poziomie. To niemożliwe, żeby w tak krótkim czasie doszło do zmian w strukturze genów odpowiedzialnych za rozwój alergii. Jedynym czynnikiem, który się zmienił znacząco jest środowisko, w którym żyjemy. Po prostu, alergeny powietrznopochodne, wnikając do układu oddechowego, posiadają na swojej powierzchni cząstki zanieczyszczeń powietrza i to właśnie one nasilają odpowiedź zapalną organizmu na alergeny. Co więcej, połączenie alergenów i zanieczyszczeń powietrza powoduje, że układ odpornościowy człowieka reaguje intensywnie na czynniki potencjalnie nieszkodliwe.  To właśnie dlatego z dekady na dekadę alergolodzy notują zwiększoną zapadalność na choroby alergiczne. Jest to skutek stale rosnącego stężenia zanieczyszczeń powietrza.

… i przewlekła obturacyjna choroba płuc

Wdychanie zanieczyszczeń powietrza może prowadzić również do rozwoju przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Jest to choroba skracająca życie pacjenta nawet o 10 do 15 lat. Główną przyczyną rozwoju POCHP jest palenie tytoniu, jednak badania dowodzą, że nawet osoby, które nigdy nie paliły tytoniu mogą zachorować na tą chorobę w skutek ekspozycji na duże zanieczyszczenia powietrza. W ramach przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych badań dowiedziono, że prawie 20% rozpoznanych przypadków POChP miało związek z narażeniem na zanieczyszczenia powietrza w miejscu pracy. Co więcej, wykazano, że wzrost stężenia pyłów zwieszonych o średnicy nie większej niż 2,5 mikrona (tzw. PM2,5) o 10 µg/m3 zwiększa liczbę przyjęć szpitalnych z powodu zaostrzeń POChP o 1%. To bardzo silny efekt.

Warto wiedzieć więcej